Η τάξη μας… ένα ασφαλές λιμάνι

Πρόγραμμα για την Πανελλήνια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας και του Εκφοβισμού (6 Μαρτίου)

 

Εισαγωγή

Στην τάξη μας παίζουμε, μοιραζόμαστε και είμαστε μαζί κάθε μέρα. Κάποιες φορές, όμως, τα λόγια ή οι κινήσεις μας μπορεί να γίνουν “σκληρά” και να πληγώσουν έναν φίλο. Σήμερα θα κάνουμε ένα μικρό, παιχνιδιάρικο πρόγραμμα για να μάθουμε πώς σταματάμε κάτι που δεν μας αρέσει, πώς ζητάμε βοήθεια, και πώς επιδιορθώνουμε μια στιγμή που χάλασε τη φιλία.
Θα δουλέψουμε με το σώμα, με ρόλους και με “εργαλεία” που μας βοηθούν να κρατάμε την τάξη ήρεμη και ασφαλή.

 

Στόχος

• Να μάθουν τα παιδιά ένα σαφές σήμα STOP και μια ασφαλή ρουτίνα: STOP–Πίσω–Μιλάω.
• Να αναγνωρίζουν απλές καταστάσεις που “πληγώνουν” (χωρίς επίθεση/ενοχοποίηση) και να επιλέγουν τρόπους επιδιόρθωσης.
• Να ενισχυθεί ο ρόλος του “μάρτυρα”: βλέπω–στηρίζω–φέρνω βοήθεια.
• Να φτιάξει η τάξη 3 κοινές συμφωνίες (κανόνες φροντίδας) που μένουν όλο τον χρόνο.

 

Υλικά

• Μουσική (από κινητό ή καλύτερα ένα ηχείο).
• 1 κάρτα ή μια πινακίδα STOP (κόκκινος κύκλος ή παλάμη).
• 1 κουτί ή μια κασετίνα: «Εργαστήριο Επιδιόρθωσης Φιλίας».
• “Εργαλεία επιδιόρθωσης” σε κάρτες (με εικόνα/emoji):
  • 💬 «Το λέω ήρεμα / Σταμάτα»
  • ❤️ «Λέω συγγνώμη»
  • 🤝 «Δίνω πίσω / Μοιράζομαι»
  • 🧸 «Σε βοηθάω / Σε στηρίζω»
  • 🧩 «Κάνουμε νέα συμφωνία»
  • 👩‍🏫 «Ζητάω βοήθεια από ενήλικα»
• 1 “γραμματοκιβώτιο” (κουτί) για το  «Ταχυδρομείο Θάρρους».
• Κάρτες-μήνυμα (μικρές) για το ταχυδρομείο:
  • 💛 «Θες να παίξουμε μαζί;»
  • 🌈 «Είμαι εδώ.»
  • 🛟 «Πάμε μαζί στην κυρία;»
  • 🤗 «Μήπως χρειάζεσαι ένα διάλειμμα;»
• 1 μεγάλο χαρτί ή χαρτόνι για το Δέντρο των Συνόρων + “φύλλα” (post-it ή κομμένα χαρτάκια) σε 2 χρώματα:
  • 🟢 «Μου αρέσει όταν…»
  • 🔴 «Δεν μου αρέσει όταν…»
• Μαρκαδόροι.

 

Προετοιμασία (5’ πριν μπουν τα παιδιά ή στο διάλειμμα)

1. Βάζουμε σε εμφανές σημείο την κάρτα STOP.
2. Στήνουμε 2 γωνιές:
   • Εργαστήριο Επιδιόρθωσης (κουτί + εργαλεία-κάρτες)
   • Ταχυδρομείο Θάρρους (κουτί + κάρτες-μηνύματα)
3. Κολλάμε στον πίνακα ή στον τοίχο το χαρτόνι “Δέντρο των Συνόρων” (μόνο κορμός/κλαδιά).
4. Έχουμε έτοιμη τη “μαγική φράση” σε κάρτα:
   • «Σταμάτα. Δεν μου αρέσει. Θέλω χώρο.»

 

Πορεία

 

1) DJ STOP

Στόχος

Να γίνει το STOP σωματική δεξιότητα: όταν το ακούω ή το βλέπω, σταματώ, παίρνω απόσταση, ηρεμώ.

Υλικά

Μουσική + κάρτα STOP.

Προετοιμασία

Στεκόμαστε σε κύκλο ή ελεύθερα στον χώρο.

Πορεία

1. Παίζει μουσική – τα παιδιά κινούνται (περπατούν ή χορεύουν).
2. Σηκώνουμε την κάρτα και λες: «STOP!»
3. Όλοι κάνουν την ίδια 3πλή κίνηση ρουτίνα (σαν παιχνίδι):
   • ✋ Σταματώ (παγώνω)
   • 👣 Πίσω (2 βήματα πίσω)
   • 🌬️ Αναπνοή (1 βαθιά “σαν να φυσάω κεράκι”)
4. Επαναλαμβάνουμε 3 φορές.
5. Τελική “συμφωνία σώματος”:
   «Όταν κάποιος λέει STOP, σταματάμε αμέσως. Αυτό μας κρατά ασφαλείς.»

Διαφοροποίηση

• 3–4 ετών: μόνο STOP + πάγωμα (χωρίς βήματα).
• 5–6 ετών: προσθέτεις και τη φράση όλοι μαζί: «Σταματώ. Σ’ ακούω.»

2) Εργαστήριο επιδιόρθωσης φιλίας

Στόχος

Να μάθουν τα παιδιά ότι όταν κάτι “χαλάσει” στο παιχνίδι, υπάρχει τρόπος να το διορθώσουμε με επιλογές (όχι με τιμωρία).

Υλικά

Κουτί “Εργαστήριο” + κάρτες εργαλείων + 4–5 “μικρές καταστάσεις” (μπορείς να τις πεις προφορικά).

Ιδέες καταστάσεων (σύντομες, καθημερινές):

• «Πήρα τη σειρά κάποιου.»
• «Μίλησα άσχημα/δυνατά.»
• «Έσπρωξα για να περάσω.»
• «Γέλασα όταν ο άλλος στενοχωρήθηκε.»
• «Δεν άφησα κάποιον να παίξει.»

Προετοιμασία

Τα εργαλεία είναι απλωμένα σαν “επιλογές” μπροστά στα παιδιά.

Πορεία

1. Λέμε:
   «Εδώ είναι το Εργαστήριο επιδιόρθωσης. Δεν ψάχνουμε “ποιος φταίει”. Ψάχνουμε πώς φτιάχνουμε τη φιλία.»
2. Δίνουμε 1 κατάσταση. Ρωτάμε:
   • «Τι μπορεί να ένιωσε ο φίλος;» (1 λέξη: λύπη/θυμός/φόβος)
   • «Ποιο εργαλείο βοηθά;»
3. Ένα παιδί διαλέγει κάρτα-εργαλείο και όλοι κάνετε μικρή πρόβα 5’’:
   • ❤️ «Συγγνώμη. Θα το διορθώσω.»
   • 🤝 «Πάρε εσύ πρώτος/η τώρα.»
   • 🧩 «Ας κάνουμε συμφωνία: πρώτα εσύ, μετά εγώ.»
4. Επαναλαμβάνουμε με 2–3 καταστάσεις.

► Βρείτε τις Κάρτες-εργαλεία στο Συνοδευτικό Υλικό

Διαφοροποίηση

• 3–4 ετών: 2 εργαλεία μόνο (❤️ συγγνώμη + 👩‍🏫 ζητάω βοήθεια).
• 5–6 ετών: βάζεις και το “🧩 νέα συμφωνία” (κανόνας παιχνιδιού) και ζητάς 1 πρόταση από τα παιδιά.

 

3) Ταχυδρομείο Θάρρους

Στόχος

• Να ενισχύσουμε τον ρόλο του παιδιού-μάρτυρα: βλέπω → στηρίζω → φέρνω βοήθεια.
• Να εξασκηθούμε σε ήρεμες, απλές φράσεις που βοηθούν έναν φίλο να νιώσει ασφαλής.
• Να καλλιεργήσουμε ενσυναίσθηση και κοινωνικές δεξιότητες (προσκαλώ, συνοδεύω, ζητώ βοήθεια).

 

Υλικά

• 1 κουτί/γραμματοκιβώτιο: «Ταχυδρομείο Θάρρους»
• 4–6 κάρτες-μηνύματα, π.χ.:
  • «Θες να παίξουμε μαζί;»
  • «Έλα δίπλα μου.»
  • «Είμαι εδώ.»
  • «Πάμε μαζί στην κυρία;»
  • «Θες βοήθεια;»

► Βρείτε τις Κάρτες-μηνύματα στο Συνοδευτικό Υλικό

 

Προετοιμασία

• Τοποθετούμε το κουτί σε εμφανές σημείο.
• Βάζουμε τις κάρτες σε στοίβα ή τις απλώνουμε σαν “επιλογές”.

Πορεία

1. Ανοίγουμε το Ταχυδρομείο
   Λέμε: «Σήμερα στέλνουμε μηνύματα που λένε σε έναν φίλο: Δεν είσαι μόνος.»
2. Λέμε μία από τις παρακάτω φράσεις χωρίς να αναφέρουμε συγκεκριμένα ονόματα παιδιών

• «Κάποιος έμεινε έξω από το παιχνίδι.»
• «Κάποιος στενοχωρήθηκε γιατί του είπαν “όχι” άσχημα.»
• «Κάποιος φοβήθηκε από δυνατές φωνές.»

3. Διαλέγουμε μήνυμα
   Ένα παιδί παίρνει μια κάρτα που ταιριάζει στη στιγμή.
4. Κάνουμε μικρή πρόβα (η ουσία του παιχνιδιού)
   Το παιδί πλησιάζει με ήρεμο σώμα, αφήνει χώρο και λέει τη φράση της κάρτας (π.χ. «Θες να παίξουμε μαζί;»).
5. “Ταχυδρομούμε” την κάρτα
   Την ρίχνουμε/ακουμπάμε στο κουτί. Λέμε: «Το μήνυμα θάρρους στάλθηκε!»
6. Κλείσιμο με χρυσό κανόνα
   Λέμε όλοι: «Όταν βλέπουμε κάτι που πληγώνει, δεν γελάμε, δεν κοιτάμε αλλού. Στηρίζουμε ή φέρνουμε βοήθεια.»

 

Διαφοροποίηση

• 3–4 ετών: 2 κάρτες μόνο (π.χ. «Έλα μαζί μου» / «Πάμε στην κυρία») και κάνουμε πρόβα όλοι μαζί.
• 5–6 ετών: προσθέτουμε και την ερώτηση: «Ποιο μήνυμα είναι καλύτερο και γιατί;»

 

 

4) Το Δέντρο των Συνόρων + 3 κανόνες της τάξης

Στόχος

Να μάθουν ότι τα “όρια” είναι φροντίδα και να συμφωνήσουν σε 3 απλούς κανόνες που κρατούν την τάξη ασφαλή.

Υλικά

“Δέντρο” + φύλλα 🟢/🔴 + μαρκαδόροι.

Προετοιμασία

Εξηγείς τη διαφορά:

• 🟢 “Μου αρέσει όταν…” (φροντίδα)
• 🔴 “Δεν μου αρέσει όταν…” (όριο)

Πορεία

1. Λέμε:
   «Αυτό είναι το Δέντρο των Συνόρων. Τα όρια είναι σαν πινακίδες: μας δείχνουν πώς περπατάμε μαζί χωρίς να χτυπάμε.»
2. Δίνουμε 2–3 παραδείγματα και τα γράφεις εσύ (για να πάρουν ιδέα):
   • 🟢 «Μου αρέσει όταν με ρωτάς πριν πάρεις.»
   • 🔴 «Δεν μου αρέσει όταν με σπρώχνεις.»
3. Τα παιδιά λένε από μία ιδέα (εσύ γράφεις στα φύλλα, ή τα νήπια ζωγραφίζουν μικρό σύμβολο).
4. Κολλάτε τα φύλλα στο δέντρο.
5. Από αυτά, διαλέγετε 3 κανόνες τάξης (τους λες απλά, σαν υπόσχεση):

Πρόταση 3 κανόνων (έτοιμη, πολύ λειτουργική):

1. ✋ «Λέμε STOP και σταματάμε αμέσως.»
2. 💬 «Μιλάμε με ήρεμη φωνή – δεν πληγώνουμε με λόγια.»
3. 🛟 «Αν κάτι μας δυσκολεύει, ζητάμε βοήθεια και πάμε μαζί στην κυρία.»

Κλείνετε όλοι μαζί λέγοντας:
«Η τάξη μας είναι ασφαλές λιμάνι. Φροντίζουμε ο ένας τον άλλο.»

Διαφοροποίηση

• 3–4 ετών: 1 πράσινο + 1 κόκκινο φύλλο συνολικά (ομαδικά).
• 5–6 ετών: φτιάχνουν 3 “υπογραφές” με παλάμες κάτω από τους κανόνες.

Για το τέλος…

Λέμε:
«Σήμερα μάθαμε 3 πράγματα: σταματάμε, επιδιορθώνουμε, στηρίζουμε. Κι έτσι η τάξη μας μένει ένα μέρος που όλοι χωράμε.»