6 δραστηριότητες για να γνωρίσουμε τον μήνα μέσα από τον χρόνο, τη γλώσσα και τις αλλαγές γύρω μας
Ο Οκτώβριος έφτασε.
Και μαζί του έρχονται οι πρώτες πιο δροσερές ημέρες, οι αλλαγές στο φως, τα διαφορετικά χρώματα στη φύση και μια καθημερινότητα που αρχίζει σιγά σιγά να αλλάζει.
Αυτή τη φορά, όμως, δεν θα μείνουμε μόνο σε όσα συνήθως συνδέουμε με το φθινόπωρο.
Θα γνωρίσουμε τον ίδιο τον Οκτώβριο.
Θα ανακαλύψουμε πού βρίσκεται μέσα στον χρόνο, θα παρατηρήσουμε το όνομά του και θα παίξουμε με τους ήχους και τα γράμματά του. Θα αναρωτηθούμε γιατί ο Οκτώβριος, ενώ είναι ο δέκατος μήνας, κρύβει μέσα στο όνομά του το… οκτώ. Θα τον τοποθετήσουμε ανάμεσα στον Σεπτέμβριο και τον Νοέμβριο και θα παρατηρήσουμε τι αλλάζει όσο περνούν οι ημέρες του.
Και κυρίως, θα προσπαθήσουμε να δούμε τον μήνα όχι σαν μια έτοιμη εικόνα, αλλά σαν μια μικρή διαδρομή μέσα στον χρόνο.
Γιατί ο Οκτώβριος δεν είναι ίδιος από την πρώτη έως την τελευταία του ημέρα.
Κάτι μικραίνει.
Κάτι μεγαλώνει.
Κάτι αλλάζει.
Κάτι ετοιμάζεται.
Αρκεί να αρχίσουμε να παρατηρούμε.
1. Ποιος είσαι, Οκτώβριε;
Η ιδέα
Πριν αναζητήσουμε όλα όσα συμβαίνουν μέσα στον Οκτώβριο, ας γνωρίσουμε πρώτα… τον ίδιο.
Πού βρίσκεται μέσα στον χρόνο; Ποιοι μήνες στέκονται δίπλα του; Πόσες ημέρες έχει; Σε ποια εποχή ανήκει;
Αντί να δώσουμε στα παιδιά όλες τις πληροφορίες έτοιμες, τα αφήνουμε να δημιουργήσουν βήμα βήμα την ταυτότητα του Οκτώβρη.
Τι θα χρειαστούμε
Ένα μεγάλο χαρτί ή χαρτόνι, μαρκαδόρους και το ημερολόγιο της τάξης.
Πώς γίνεται
Στο κέντρο ενός μεγάλου χαρτιού γράφουμε μόνο μία λέξη:
ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ
Και ξεκινάμε χωρίς καμία άλλη πληροφορία.
«Τι γνωρίζουμε ήδη για τον Οκτώβριο;»
Αφήνουμε τα παιδιά να πουν ό,τι τους έρχεται στο μυαλό.
Μπορεί να ακούσουμε:
«Είναι φθινόπωρο.»
«Αρχίζει να κάνει πιο κρύο.»
«Έχει την 28η Οκτωβρίου.»
«Πέφτουν φύλλα.»
Δεν χρειάζεται να διορθώσουμε ή να οργανώσουμε αμέσως τις απαντήσεις. Τις ακούμε και τις καταγράφουμε γύρω από το όνομα του μήνα.
Στη συνέχεια αρχίζει η έρευνα.
Πρώτο μυστικό: Πού βρίσκεται;
Λέμε μαζί τους μήνες του χρόνου και τους μετράμε έναν έναν.
Ιανουάριος – 1
Φεβρουάριος – 2
Μάρτιος – 3...
μέχρι να φτάσουμε στον Οκτώβριο.
«Σε ποια θέση φτάσαμε;»
Ο Οκτώβριος είναι ο δέκατος μήνας του χρόνου.
Γράφουμε δίπλα του:
10ος μήνας
Δεύτερο μυστικό: Ποιοι είναι οι γείτονές του;
Ρωτάμε:
«Ποιος μήνας ήρθε πριν από τον Οκτώβριο;»
και
«Ποιος θα έρθει όταν ο Οκτώβριος τελειώσει;»
Φτιάχνουμε στο χαρτί μια μικρή σειρά:
ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ → ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ → ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ
Τώρα ο Οκτώβριος απέκτησε τη θέση του.
Δεν είναι απλώς ένας μήνας του φθινοπώρου. Είναι ο μήνας ανάμεσα στον Σεπτέμβριο και τον Νοέμβριο.
Τρίτο μυστικό: Σε ποια εποχή ανήκει;
Θυμόμαστε μαζί ποιοι είναι οι τρεις μήνες του φθινοπώρου.
Σεπτέμβριος – Οκτώβριος – Νοέμβριος.
Και ρωτάμε:
«Άρα ο Οκτώβριος είναι ο πρώτος, ο δεύτερος ή ο τρίτος μήνας του φθινοπώρου;»
Προσθέτουμε στην ταυτότητά του:
2ος μήνας του φθινοπώρου
Τέταρτο μυστικό: Πόσο κρατά;
Ανοίγουμε το ημερολόγιο στον Οκτώβριο.
Δεν λέμε αμέσως την απάντηση.
Παρατηρούμε τους αριθμούς και φτάνουμε μαζί μέχρι τον τελευταίο.
31.
Άρα ο Οκτώβριος έχει 31 ημέρες.
Η ταυτότητα ολοκληρώνεται
Στο τέλος, το χαρτί μας μπορεί να γράφει:
ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ
- 10ος μήνας του χρόνου
- 2ος μήνας του φθινοπώρου
- 31 ημέρες
- πριν από αυτόν: Σεπτέμβριος
- μετά από αυτόν: Νοέμβριος
Όμως δεν σταματάμε εκεί.
Κοιτάζουμε ξανά όλα όσα είχαν πει τα παιδιά στην αρχή και ρωτάμε:
«Ποια από αυτά ξέραμε;»
«Ποια ανακαλύψαμε σήμερα;»
Και αφήνουμε το χαρτί αναρτημένο στην τάξη.
Γιατί η ταυτότητα του Οκτώβρη δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Στις επόμενες δραστηριότητες θα συνεχίσουμε να προσθέτουμε τα μικρά του μυστικά.
2. Το όνομα του Οκτώβρη κρύβει μυστικά 🔎
Η ιδέα
Μερικές φορές ακόμη και ένα όνομα μπορεί να μας πει μια ιστορία.
Αυτή τη φορά δεν θα ψάξουμε τι συμβαίνει γύρω μας τον Οκτώβριο. Θα κοιτάξουμε και θα ακούσουμε προσεκτικά την ίδια τη λέξη.
Τι γράμμα βλέπουμε πρώτο; Τι ήχο ακούμε; Ποια άλλα γράμματα αναγνωρίζουμε; Και γιατί μέσα στο όνομα ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ κρύβεται ο αριθμός οκτώ, ενώ μόλις ανακαλύψαμε ότι ο Οκτώβριος είναι ο δέκατος μήνας;
Τι θα χρειαστούμε
Ένα μεγάλο χαρτί ή τον πίνακα, μαρκαδόρους και αντικείμενα που υπάρχουν ήδη στην τάξη.
Πώς γίνεται
Γράφουμε με μεγάλα γράμματα:
Ο Κ Τ Ω Β Ρ Ι Ο Σ
και αφήνουμε τα παιδιά να κοιτάξουν τη λέξη για λίγο.
«Τι παρατηρείτε;»
Δεν αναζητούμε μία συγκεκριμένη απάντηση.
Ένα παιδί μπορεί να αναγνωρίσει το πρώτο Ο.
Κάποιο άλλο ένα γράμμα από το όνομά του.
Κάποιο άλλο μπορεί να προσέξει ότι βλέπει και Ο και Ω.
Τώρα λέμε αργά:
Οοοοκτώβριος.
και ρωτάμε:
«Ποιον ήχο ακούτε πρώτο;»
Παίζουμε με λέξεις:
ομπρέλα – ουρανός – όνομα – οδηγός – όνειρο – μήλο – καπέλο – νερό – οχτώ
Κάθε φορά τα παιδιά αποφασίζουν:
«Ξεκινά όπως ο Οκτώβρης ή όχι;»
Μπορούμε να κάνουμε και ένα μικρό κυνήγι μέσα στην τάξη.
Ψάχνουμε το Ο στα ονόματα των παιδιών, στις καρτέλες, στα βιβλία, στο ημερολόγιο ή σε λέξεις που υπάρχουν γύρω μας.
Και κάθε φορά ξεχωρίζουμε δύο ερωτήματα:
«Βλέπουμε το γράμμα Ο;»
«Ακούμε /ο/ στην αρχή της λέξης;»
Έτσι τα παιδιά αρχίζουν να αντιλαμβάνονται ότι άλλο είναι να βλέπω ένα γράμμα και άλλο να ακούω έναν ήχο σε συγκεκριμένη θέση μέσα στη λέξη.
Ο και Ω: μοιάζουν όταν τα ακούμε!
Επιστρέφουμε στη λέξη:
ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ
και εντοπίζουμε το Ω.
Λέμε:
Ο – Ω
«Ακούγονται διαφορετικά ή ίδια;»
Χωρίς να μπούμε σε κανόνες ορθογραφίας, παρατηρούμε απλώς κάτι ενδιαφέρον:
δύο διαφορετικά γράμματα μπορούν να ακούγονται με τον ίδιο τρόπο.
Και τότε εμφανίζεται το μεγάλο μυστήριο…
Κυκλώνουμε τα πρώτα τέσσερα γράμματα:
ΟΚΤΩ
«Σας θυμίζει κάποια λέξη;»
ΟΚΤΩ – ΟΚΤΩ
Και τώρα η απορία προκύπτει σχεδόν μόνη της:
«Αφού ο Οκτώβριος είναι ο 10ος μήνας, γιατί το όνομά του μιλάει για το 8;»
Εξηγούμε πολύ απλά ότι πριν από πάρα πολλά χρόνια, στο παλιό ρωμαϊκό ημερολόγιο, ο χρόνος άρχιζε από τον Μάρτιο.
Μετράμε λοιπόν:
Μάρτιος – 1
Απρίλιος – 2
Μάιος – 3
Ιούνιος – 4
Ιούλιος – 5
Αύγουστος – 6
Σεπτέμβριος – 7
Οκτώβριος – 8
Αργότερα το ημερολόγιο άλλαξε και ο Οκτώβριος βρέθηκε στη δέκατη θέση.
Το όνομά του όμως… έμεινε.
Και έτσι ένα μικρό παιχνίδι με γράμματα μάς αποκάλυψε μια ιστορία που κρατά πολλούς αιώνες.
3. Ο Οκτώβρης είναι… στη μέση
Η ιδέα
Ο Σεπτέμβριος ανοίγει το φθινόπωρο.
Ο Νοέμβριος το οδηγεί προς το τέλος του.
Και ανάμεσά τους βρίσκεται ο Οκτώβριος.
Αλλά τι σημαίνει πραγματικά ότι ένας μήνας βρίσκεται στη μέση μιας εποχής;
Σημαίνει ότι πολλά πράγματα γύρω μας δεν είναι πια όπως ήταν πριν, χωρίς όμως να έχουν γίνει ακόμη όπως θα είναι μετά.
Τι θα χρειαστούμε
Τις καρτέλες:
ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ – ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ – ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ
και εικόνες ή φωτογραφίες που δείχνουν διαφορετικές στιγμές και αλλαγές του φθινοπώρου.
► Βρείτε τις καρτέλες με τους μήνες και τις εικόνες παρατήρησης στο Συνοδευτικό Υλικό
Πώς γίνεται
Τοποθετούμε στο πάτωμα τις τρεις καρτέλες των μηνών στη σωστή σειρά.
Στη συνέχεια παρουσιάζουμε στα παιδιά, μία μία, διαφορετικές εικόνες.
Μπορούμε να έχουμε, για παράδειγμα:
- ένα παιδί με κοντομάνικο και ζακέτα στο χέρι,
- ένα δέντρο που μόλις αρχίζει να αλλάζει χρώμα,
- ένα δέντρο με πολλά πεσμένα φύλλα,
- ένα πρωινό με δροσιά,
- μια βροχερή ημέρα,
- ένα παιδί με ελαφρύ μπουφάν,
- ένα παιδί με πιο ζεστά ρούχα,
- ένα απόγευμα με αρκετό φως,
- ένα απόγευμα που σκοτεινιάζει νωρίτερα,
- μεταναστευτικά πουλιά.
Για κάθε εικόνα ρωτάμε:
«Πού θα την τοποθετούσατε;»
Δεν βιαζόμαστε να επιβεβαιώσουμε ή να διορθώσουμε.
Ρωτάμε:
«Τι σε έκανε να το σκεφτείς;»
«Θα μπορούσε να ταιριάζει και σε άλλον μήνα;»
«Συμφωνούμε όλοι;»
Και κάπου εδώ μπορεί να συμβεί κάτι πολύ ενδιαφέρον.
Ένα παιδί τοποθετεί μια εικόνα στον Οκτώβριο.
Ένα άλλο τη θέλει στον Νοέμβριο.
Και ίσως… να έχουν και τα δύο δίκιο.
Γιατί ο καιρός, η φύση και οι αλλαγές των εποχών δεν ακολουθούν το ημερολόγιο σαν διακόπτη.
Δεν ξυπνάμε την 1η Οκτωβρίου και βρίσκουμε ξαφνικά έναν διαφορετικό κόσμο.
Οι αλλαγές έρχονται σιγά σιγά.
Το μικρό συμπέρασμα
Στο τέλος ρωτάμε:
«Άρα, τι σημαίνει ότι ο Οκτώβριος βρίσκεται στη μέση;»
Δεν χρειάζεται να αναζητήσουμε μία τέλεια διατύπωση.
Αρκεί τα παιδιά να αρχίσουν να καταλαβαίνουν ότι ο Οκτώβριος είναι ένας μήνας μετάβασης:
κρατά ακόμη κάτι από πριν και ταυτόχρονα μας δείχνει κάτι από αυτό που έρχεται.
4. Τι αλλάζει όσο περνά ο Οκτώβρης;
Η ιδέα
Ένας μήνας έχει πολλές ημέρες.
Και συνήθως, όταν μιλάμε γι' αυτόν, τον περιγράφουμε σαν να είναι όλες ίδιες.
Όμως είναι ίδιος ο Οκτώβριος στις 2 και στις 30 του μήνα;
Ας το ανακαλύψουμε παρατηρώντας τον δικό μας Οκτώβριο.
Τι θα χρειαστούμε
Ένα μεγάλο χαρτί, μαρκαδόρους και δύο λωρίδες χαρτιού ή κορδέλες.
Πώς γίνεται
Χωρίζουμε ένα μεγάλο χαρτί σε δύο μέρη:
ΑΡΧΕΣ ΟΚΤΩΒΡΗ
και
ΤΕΛΗ ΟΚΤΩΒΡΗ
Δεν προσπαθούμε να τα συμπληρώσουμε όλα από την πρώτη ημέρα.
Αυτό είναι το σημαντικότερο μέρος της δραστηριότητας.
Περιμένουμε.
Κατά τη διάρκεια του μήνα επιστρέφουμε στο χαρτί και παρατηρούμε.
Μπορούμε να ρωτάμε:
«Πώς ήταν ο καιρός όταν ξεκίνησε ο μήνας;»
«Τι φοράγαμε περισσότερο;»
«Πώς είναι τώρα τα δέντρα που βλέπουμε στην αυλή ή στον δρόμο;»
«Όταν φεύγουμε το απόγευμα, έχει το ίδιο φως όπως πριν από μερικές εβδομάδες;»
Δεν χρειάζεται όλα να αλλάξουν ούτε να συμβούν με τον ίδιο τρόπο κάθε χρονιά.
Αυτό που μας ενδιαφέρει είναι να μάθουν τα παιδιά να παρατηρούν και να συγκρίνουν.
Η μέρα και η νύχτα
Παίρνουμε δύο λωρίδες.
Η μία συμβολίζει τη μέρα και η άλλη τη νύχτα.
Στην αρχή του μήνα τις τοποθετούμε δίπλα δίπλα και συζητάμε για το φως που παρατηρούμε μέσα στην ημέρα.
Προς το τέλος του μήνα επιστρέφουμε σε αυτές.
«Αν θέλαμε τώρα να δείξουμε ότι νυχτώνει νωρίτερα, τι θα αλλάζαμε;»
Τα παιδιά μπορούν να κάνουν τη λωρίδα της ημέρας λίγο μικρότερη και της νύχτας λίγο μεγαλύτερη.
Έτσι μια έννοια που δεν μπορούν να «δουν» ολόκληρη γίνεται χειροπιαστή.
Μια σημαντική παρατήρηση
Δεν λέμε:
«Τον Οκτώβριο βρέχει.»
ή
«Τον Οκτώβριο κάνει κρύο.»
σαν να πρόκειται για κανόνες που ισχύουν πάντα.
Λέμε:
«Ας παρατηρήσουμε τι συμβαίνει φέτος, στον δικό μας τόπο, αυτόν τον Οκτώβριο.»
Γιατί η παρατήρηση αξίζει περισσότερο από την απομνημόνευση μιας έτοιμης απάντησης.
5. Ο Οκτώβρης ετοιμάζει κάτι…
Η ιδέα
Μέχρι τώρα παρατηρήσαμε τι αλλάζει.
Τώρα θα δοκιμάσουμε κάτι δυσκολότερο:
θα αναρωτηθούμε γιατί αλλάζει.
Γιατί κάποια πουλιά ταξιδεύουν;
Γιατί ορισμένα ζώα αρχίζουν να αλλάζουν τις συνήθειές τους;
Γιατί εμείς αναζητούμε πιο ζεστά ρούχα;
Γιατί κάποιες εργασίες στη φύση και στα χωράφια γίνονται αυτή την εποχή;
Ίσως πολλά από όσα συμβαίνουν τώρα να έχουν σχέση με κάτι που… έρχεται μετά.
Τι θα χρειαστούμε
Χώρο για συζήτηση και, αν θέλουμε, μερικά απλά αντικείμενα που υπάρχουν ήδη στην τάξη.
Πώς γίνεται
Γράφουμε:
Ο ΟΚΤΩΒΡΗΣ ΕΤΟΙΜΑΖΕΙ…
και αφήνουμε τη φράση ανολοκλήρωτη.
Στη συνέχεια παρουσιάζουμε μικρές καταστάσεις.
«Ένα πουλί ξεκινά ένα μεγάλο ταξίδι προς έναν πιο ζεστό τόπο.»
Τι κάνει;
Και μετά η σημαντικότερη ερώτηση:
«Γιατί μπορεί να το κάνει τώρα;»
Άλλη κατάσταση:
«Ένα ζωάκι συγκεντρώνει τροφή.»
Γιατί;
«Βγάζουμε ένα πιο ζεστό μπουφάν από την ντουλάπα.»
Γιατί;
«Οι άνθρωποι μαζεύουν καρπούς που είναι έτοιμοι αυτή την εποχή.»
Γιατί τώρα;
Δεν χρειάζεται να μετατρέψουμε τη συζήτηση σε μάθημα φυσικών επιστημών.
Μας ενδιαφέρει κυρίως να εμφανιστεί η σχέση:
ΤΩΡΑ → ΕΠΕΙΔΗ ΜΕΤΑ…
Για παράδειγμα:
Τώρα κάποια πουλιά φεύγουν → επειδή έρχονται πιο κρύες ημέρες.
Τώρα φοράμε πιο ζεστά ρούχα → επειδή η θερμοκρασία αρχίζει να πέφτει.
Παίζουμε χωρίς κάρτες
Μπορούμε να συνεχίσουμε με παντομίμα.
Ένα παιδί διαλέγει μια κατάσταση και την παρουσιάζει χωρίς λόγια:
μαζεύει κάτι,
κουβαλά,
φορά ένα μπουφάν,
πετά σαν πουλί,
κρύβει τροφή.
Τα υπόλοιπα παιδιά προσπαθούν να ανακαλύψουν όχι μόνο:
«Τι κάνει;»
αλλά και:
«Για ποιο μετά ετοιμάζεται;»
Και ίσως κάπως έτσι προκύψει η απάντηση στην αρχική μας φράση:
Ο Οκτώβρης ετοιμάζει σιγά σιγά τον δρόμο για τον χειμώνα.
6. Φτιάχνουμε τον χάρτη του Οκτώβρη
Η ιδέα
Ο Οκτώβριος ξεκίνησε ως μία λέξη στο ημερολόγιο.
Τώρα όμως γνωρίζουμε πολύ περισσότερα γι' αυτόν.
Ξέρουμε πού βρίσκεται.
Παίξαμε με το όνομά του.
Ανακαλύψαμε μια μικρή ιστορία που κρύβεται μέσα σε αυτό.
Τον συγκρίναμε με τους γειτονικούς μήνες.
Παρατηρήσαμε τις αλλαγές του.
Σκεφτήκαμε τι μπορεί να προετοιμάζεται.
Ήρθε λοιπόν η στιγμή να συγκεντρώσουμε όλα όσα ανακαλύψαμε.
Τι θα χρειαστούμε
Ένα μεγάλο χαρτόνι ή χαρτί του μέτρου, μαρκαδόρους, μολύβια και ό,τι άλλο θελήσουν να χρησιμοποιήσουν τα παιδιά για να ζωγραφίσουν.
Πώς γίνεται
Στο κέντρο γράφουμε:
ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ
και γύρω από τη λέξη δημιουργούμε διαφορετικές περιοχές.
ΣΤΟΝ ΧΡΟΝΟ
Τι θυμόμαστε;
10ος μήνας.
Δεύτερος μήνας του φθινοπώρου.
Ανάμεσα στον Σεπτέμβριο και τον Νοέμβριο.
ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ
Με ποιο γράμμα αρχίζει;
Ποιον ήχο ακούσαμε;
Πού βρήκαμε Ο;
Τι ανακαλύψαμε για το οκτώ που κρύβεται στο όνομά του;
ΤΙ ΑΛΛΑΖΕΙ
Τι παρατηρήσαμε από την αρχή μέχρι το τέλος του μήνα;
Το φως;
Τα ρούχα μας;
Τον καιρό;
Τα δέντρα;
Η ΦΥΣΗ
Τι είδαμε να συμβαίνει γύρω μας;
Δεν χρειάζεται να συμπληρώσουμε όσα «πρέπει» να συμβαίνουν το φθινόπωρο.
Βάζουμε κυρίως όσα παρατήρησαν πραγματικά τα παιδιά.
ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ
Τι άλλαξε στην καθημερινότητά μας;
Τι κάνουμε διαφορετικά;
ΤΙ ΕΤΟΙΜΑΖΕΤΑΙ
Ποια πράγματα που συμβαίνουν τώρα μας δείχνουν ότι μια άλλη εποχή πλησιάζει;
Τα παιδιά μπορούν να υπαγορεύουν φράσεις στον εκπαιδευτικό, να ζωγραφίζουν, να γράφουν όπως μπορούν ή να χρησιμοποιούν σύμβολα.
Δεν χρειάζεται ο χάρτης να είναι τέλειος ούτε συμμετρικός.
Πρέπει να μοιάζει με αυτό που πραγματικά είναι:
τον χάρτη της σκέψης της ομάδας.
Για το τέλος… Αν ο Οκτώβρης ήταν άνθρωπος;
Τώρα μπορούμε να επιστρέψουμε στη φαντασία.
Μόνο που αυτή τη φορά έχουμε πολλά περισσότερα πράγματα για να φανταστούμε.
Ρωτάμε:
«Αν ο Οκτώβρης ερχόταν σήμερα στην τάξη μας σαν άνθρωπος, πώς θα ήταν;»
Τι θα φορούσε;
Τι θα είχε μέσα στις τσέπες του;
Τι θα κρατούσε στα χέρια του;
Τι θα είχε πάρει μαζί του από τον Σεπτέμβριο;
Τι θα ετοίμαζε για να παραδώσει στον Νοέμβριο;
Τι θα μας έλεγε;
Μπορούμε να δημιουργήσουμε όλοι μαζί το πορτρέτο του ή κάθε παιδί να ζωγραφίσει τον δικό του Οκτώβριο.
Και στο τέλος να του δώσει μία μόνο φράση.
«Εγώ νομίζω ότι ο Οκτώβρης είναι…»
Ίσως:
«…ο μήνας που βρίσκεται στη μέση.»
«…ο μήνας που αλλάζει.»
«…ο μήνας που ετοιμάζει τον χειμώνα.»
«…ο μήνας με το οκτώ στο όνομά του.»
Και αυτή τη φορά οι απαντήσεις δεν θα προέρχονται από ένα έτοιμο κείμενο.
Θα προέρχονται από όλα όσα παρατήρησαν, ανακάλυψαν και σκέφτηκαν τα ίδια τα παιδιά.
